در سالهای اخیر حضور گوشیهای هوشمند در زندگی روزمره خانوادهها به شکل چشمگیری افزایش یافته و بسیاری از کودکان از سنین پایین به این ابزارها دسترسی پیدا کردهاند. در برخی خانوادهها تلفن همراه به وسیلهای برای سرگرم کردن یا آرام نگه داشتن کودک تبدیل شده است؛ موضوعی که به اعتقاد کارشناسان میتواند فرصتهای یادگیری طبیعی و تجربههای واقعی دوران کودکی را محدود کند.
مطالعات روانشناسی رشد نشان میدهد مغز کودکان در سالهای نخست زندگی برای یادگیری از طریق تعامل با محیط، بازی، حرکت و ارتباط مستقیم با والدین و اطرافیان طراحی شده است. استفاده طولانیمدت از صفحه نمایش ممکن است بر رشد مهارتهای زبانی، تمرکز، حافظه و توانایی حل مسئله تأثیر منفی بگذارد و روند یادگیری طبیعی کودک را با چالش مواجه کند.
از دیگر پیامدهای قابل توجه استفاده بیش از حد از گوشیهای هوشمند، بروز مشکلات هیجانی و رفتاری است. کودکانی که زمان زیادی را در فضای دیجیتال سپری میکنند، ممکن است در کنترل احساسات، تحمل ناکامی و مدیریت خشم با دشواری بیشتری روبهرو شوند. وابستگی به بازیها و ویدئوهای کوتاه نیز میتواند باعث افزایش تحریکپذیری، بیقراری و کاهش صبر در کودکان شود.
کارشناسان همچنین نسبت به تأثیر این موضوع بر مهارتهای اجتماعی هشدار میدهند. کاهش تعامل با اعضای خانواده و همسالان، محدود شدن فرصتهای بازی گروهی و افت مهارتهایی مانند همدلی، همکاری و گفتوگو از جمله پیامدهایی است که در اثر استفاده افراطی از گوشیهای هوشمند در کودکان مشاهده میشود. این شرایط میتواند بر کیفیت روابط اجتماعی آنان در سالهای آینده اثرگذار باشد.
علاوه بر پیامدهای روانی و اجتماعی، استفاده طولانی از تلفن همراه با مشکلات جسمی نیز همراه است. اختلال خواب، خستگی و ضعف بینایی، کمتحرکی، افزایش احتمال اضافهوزن و بروز مشکلات اسکلتی از جمله عوارضی هستند که در بسیاری از پژوهشها مورد توجه قرار گرفتهاند. نور صفحه نمایش و هیجان ناشی از بازیهای دیجیتال نیز میتواند کیفیت خواب کودکان را کاهش دهد.
متخصصان حوزه کودک تأکید میکنند که جایگزین کردن فعالیتهایی نظیر قصهگویی، کتابخوانی، بازیهای حرکتی، نقاشی، کاردستی، حضور در طبیعت و تعامل بیشتر با اعضای خانواده میتواند نقش مهمی در رشد سالم کودکان ایفا کند. به اعتقاد آنان، استفاده از فناوری در دوران کودکی باید همراه با مدیریت زمان، انتخاب محتوای مناسب و نظارت والدین باشد تا از بروز آسیبهای احتمالی جلوگیری شود.
بر اساس دیدگاههای علمی، مهمترین نیاز کودکان زیر ۷ سال تعامل انسانی، تجربههای واقعی و بازیهای خلاقانه است و هیچ ابزار دیجیتالی نمیتواند جایگزین کامل ارتباط عاطفی با خانواده و محیط پیرامون در فرآیند رشد و شکلگیری شخصیت کودک شود.
نظر شما